Wykroczenie przedawnia się zasadniczo po upływie jednego roku od dnia jego popełnienia. Oznacza to, że po tym czasie sprawca nie może zostać ukarany, jeśli nie wszczęto postępowania. W przypadku, gdy postępowanie zostanie wszczęte przed upływem roku, okres ten wydłuża się do dwóch lat od dnia popełnienia czynu. Po tym terminie karanie za dane wykroczenie staje się niemożliwe.
Podstawy prawne przedawnienia wykroczeń
Zasady przedawnienia określa Kodeks wykroczeń, a dokładnie art. 45 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią, karalność wykroczenia ustaje po roku od dnia jego popełnienia, chyba że w tym czasie wszczęto postępowanie – wtedy przedawnienie następuje z upływem dwóch lat. Po upływie tego czasu sąd nie może już orzec kary wobec sprawcy.
„Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, a jeżeli w tym czasie wszczęto postępowanie — po upływie 2 lat od czasu popełnienia czynu.” – art. 45 Kodeksu wykroczeń
Dlaczego istnieje przedawnienie?
Przedawnienie pełni istotną funkcję w systemie prawnym. Jego celem jest zapewnienie pewności prawa i stabilności stosunków społecznych. Po dłuższym czasie trudniej jest także zgromadzić wiarygodne dowody czy przesłuchać świadków, co wpływa na rzetelność procesu.
Korzyści płynące z przedawnienia
- Zapobiega karaniu po bardzo długim czasie od czynu.
- Mobilizuje organy ścigania do sprawnego prowadzenia postępowań.
- Chroni obywateli przed niepewnością prawną trwającą wiele lat.
Przykłady wykroczeń objętych przedawnieniem
Najczęściej o przedawnieniu mówi się w kontekście wykroczeń drogowych, takich jak:
- przekroczenie prędkości zarejestrowane przez fotoradar,
- niezastosowanie się do znaku zakazu,
- nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu.
Jeśli od dnia popełnienia takiego czynu minął rok i nie wszczęto postępowania, wykroczenie ulega przedawnieniu, a mandat nie może zostać nałożony.
Ciekawostki
Warto zauważyć, że przepisy dotyczące przedawnienia wykroczeń są bardziej rygorystyczne niż w przypadku przestępstw. Dla porównania, w kodeksie karnym przedawnienie może trwać nawet kilkanaście lat. W niektórych krajach europejskich przepisy pozwalają na jeszcze krótsze okresy przedawnienia wykroczeń – na przykład w Czechach to zaledwie 6 miesięcy.
Podsumowując, wykroczenie przedawnia się najczęściej po roku, a jeśli w tym czasie wszczęto postępowanie – po dwóch latach. Po upływie tych terminów nie można już skutecznie ukarać sprawcy, co wynika z zasady pewności prawa oraz efektywności działania organów ścigania.
