Grzywnę za wykroczenie może nałożyć zarówno sąd, jak i – w określonych sytuacjach – uprawniony organ, taki jak policjant, strażnik miejski czy inspektor, w drodze mandatu karnego. Ostateczna decyzja o ukaraniu zapada w zależności od trybu rozpatrzenia sprawy i rodzaju popełnionego wykroczenia.
Czym jest grzywna za wykroczenie?
Grzywna to kara pieniężna, która stanowi najczęściej stosowaną sankcję za wykroczenia. Zgodnie z polskim prawem, może być wymierzona w formie mandatu lub orzeczona przez sąd. Wysokość grzywny oraz sposób jej wymierzenia określa Kodeks wykroczeń i Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.
Kto nakłada grzywnę w formie mandatu?
W postępowaniu mandatowym kara grzywny może zostać nałożona bez konieczności kierowania sprawy do sądu. Uprawnione do tego są odpowiednie służby, m.in.:
- Policja – za większość wykroczeń drogowych i porządkowych,
- Straż Miejska lub Gminna – za wykroczenia przeciwko porządkowi publicznemu, czystości, spokoju i porządkowi w miejscach publicznych,
- Inspekcja Transportu Drogowego – za naruszenia przepisów w transporcie drogowym,
- Państwowa Inspekcja Pracy – za niektóre wykroczenia przeciwko prawom pracowników,
- Inspekcja Handlowa – w zakresie łamania przepisów dotyczących konsumentów.
Grzywna orzekana przez sąd
Jeśli sprawca nie przyjmuje mandatu lub jego czyn wymaga szerszego rozpatrzenia, sprawa trafia do sądu. W takim przypadku to sąd rejonowy orzeka o winie i wysokości kary. Sąd może wymierzyć grzywnę nawet do 30 000 zł, podczas gdy mandat nie może przekroczyć 5000 zł (a przy kilku wykroczeniach 6000 zł).
„Sąd orzeka karę grzywny w granicach określonych w ustawie, mając na względzie stopień społecznej szkodliwości czynu oraz możliwości finansowe sprawcy.” – Kodeks wykroczeń
Ciekawostki i praktyczne informacje
- Odmowa przyjęcia mandatu automatycznie kieruje sprawę do sądu, ale czasem może skutkować wyższą grzywną.
- Mandat karny można nałożyć także zaocznie, np. gdy sprawca wykroczenia odjedzie z miejsca zdarzenia, a jego tożsamość zostanie ustalona na podstawie monitoringu.
- Od 2022 roku wprowadzono mandaty kredytowane i zaoczne, które można opłacić elektronicznie, dzięki czemu cały proces stał się szybszy i prostszy.
Podsumowanie
Grzywnę za wykroczenie nakładają uprawnione organy lub sąd, w zależności od trybu postępowania. Warto pamiętać, że odmowa przyjęcia mandatu nie jest uniknięciem kary, a jedynie przeniesieniem rozstrzygnięcia do sądu. Znajomość przepisów pozwala na świadome korzystanie z przysługujących praw i obowiązków w tego typu sytuacjach.
