Mandat za wykroczenie można wystawić do momentu, gdy wykroczenie nie uległo przedawnieniu, czyli co do zasady w ciągu 1 roku od popełnienia czynu. Jeśli jednak w tym czasie wszczęto postępowanie, okres ten może się wydłużyć – wtedy mandat można wystawić do 2 lat od dnia popełnienia wykroczenia.
Podstawy prawne dotyczące przedawnienia mandatu
Kwestię przedawnienia w sprawach o wykroczenia reguluje Kodeks wykroczeń (art. 45). Wynika z niego, że:
- karalność wykroczenia ustaje po roku od jego popełnienia, jeśli nie wszczęto postępowania,
- jeśli wszczęto postępowanie, karalność ustaje po 2 latach od popełnienia czynu.
Oznacza to, że organ nie może nałożyć mandatu ani skierować sprawy do sądu po upływie tych terminów. W praktyce policjant lub inny uprawniony organ musi działać w określonym czasie, aby postępowanie było zgodne z przepisami.
Jak wygląda proces wystawienia mandatu
Mandat może zostać wystawiony bezpośrednio na miejscu lub przesłany w późniejszym terminie, np. w przypadku wykroczeń zarejestrowanych przez fotoradar. W takich sytuacjach ważne jest ustalenie, kiedy dokładnie doszło do czynu – od tej daty liczy się bowiem okres przedawnienia.
Przykład: jeśli kierowca popełnił wykroczenie drogowe 1 stycznia 2023 roku, to mandat może być wystawiony najpóźniej do 31 grudnia 2023 roku (jeśli nie wszczęto postępowania), lub do 31 grudnia 2024 roku – jeśli postępowanie zostało wszczęte.
Ciekawe informacje i interpretacje
„Przedawnienie wykroczenia oznacza, że po upływie ustawowego okresu organ nie może już ukarać sprawcy, nawet jeśli wina została udowodniona.” – komentarz prawniczy do Kodeksu wykroczeń
„Funkcjonariusze muszą zwracać uwagę nie tylko na fakt popełnienia wykroczenia, ale również na to, by podjąć czynności w odpowiednim czasie – inaczej postępowanie może zostać umorzone.” – opinia eksperta ds. prawa wykroczeń
Dlaczego terminy są tak ważne?
Terminy przedawnienia mają na celu zapewnienie, by obywatele nie pozostawali w niepewności przez zbyt długi czas. Państwo musi reagować szybko i skutecznie na wykroczenia, ale też przestrzegać przepisów chroniących prawa obywateli.
Podsumowanie
Odpowiadając więc na pytanie: mandat za wykroczenie można wystawić w ciągu roku od jego popełnienia, a gdy postępowanie zostanie wszczęte – do dwóch lat. Po tym czasie sprawa się przedawnia, a ukaranie staje się niemożliwe. Warto o tym pamiętać, zwłaszcza w sytuacjach, gdy mandat wystawiany jest z opóźnieniem.
